فناوری جدیدی به نام ذخیره سازی انرژی ژئوشیمیایی (GES) میتواند انرژی تجدیدپذیر را برای ماهها ذخیره کند و قابلیت اطمینان شبکه را افزایش دهد.
در این گزارش میخوانید:
– برای بیش از یک قرن، ذخیرهسازی انرژی به روش هیدروالکتریک پمپاژشده، فناوری اصلی ذخیرهسازی بلندمدت انرژی بوده است.
– اکنون یک شرکت مستقر در تگزاس ثابت کرده که سیستم ذخیرهسازی انرژی ژئوشیمیایی (GES) — که آب را تحت فشار به درون سنگهای نفوذناپذیر تزریق میکند — میتواند انرژی را تا ۶ ماه بدون هیچ تلفاتی ذخیره کند.
– از آنجا که GES یک سیستم بسته است، در مقایسه با هیدروالکتریک سنتی آب کمتری مصرف میکند و میتواند به گسترش ذخیرهسازی بلندمدت انرژی در سراسر آمریکا کمک کند.
زمین سرشار از انرژیهای تجدیدپذیر است. امواج خروشان به سواحل میکوبند، بادهای پرسرعت بر فراز دشتهای گسترده میوزند، گرمای درونی زمین زیر پای ما در جوشوخروش است و نور خورشید بر همهجا میتابد. در طول چند دهه گذشته، دانشمندان و مهندسان توانایی ما را در تبدیل این منابع انرژی به الکترونهای قابل استفاده، بهطور چشمگیری بهبود بخشیدهاند. اما این تنها اولین گام است –گام بعدی یافتن راهی برای ذخیرهسازی این انرژی است.

خوشبختانه گزینههایی داریم که مهمترین آنها باتریهای لیتیوم-یونی هستند. اگرچه این باتریها از بازدهی رفتوبرگشت قابل توجهی برخوردارند – یعنی در ذخیره و سپس آزادسازی انرژی کارایی بالایی دارند – اما فقط برای پوشش اختلالات کوتاهمدت روزانه در شبکه برق مفید هستند. برای اینکه آینده انرژیهای تجدیدپذیر، برق پایدارتری فراهم کند، به فناوریهایی نیاز داریم که بتوانند انرژی را برای ماهها ذخیره کنند.
مهندسان انرژی سبز برای ذخیرهسازی بلندمدت، به فناوری قدیمیِ «هیدروالکتریک پمپاژشده» متکی بودهاند.
به زبان ساده، این روش از موتورهای الکتریکی برای پمپاژ آب به ارتفاعات در زمان مازاد انرژی استفاده میکند و هنگام نیاز، آب به پایین جریان یافته و با عبور از توربین، برق تولید میشود. این سیستم ساده و کارآمد، طبق گزارش CleanTechnica، ۹۵٪ از ذخیرهسازی بلندمدت انرژی در آمریکا را تشکیل میدهد.
اما این روش بدون ایراد نیست:
- هزینههای اولیه قابل توجهی دارد.
- مصرف آب بالایی دارد.
- از نظر جغرافیایی محدودیتهایی ایجاد میکند.
شرکت کویدنت (Quidnet) مستقر در تگزاس ایده ذخیرهسازی پمپاژ شده را برعکس کرده است – به معنای واقعی کلمه!
این فناوری که “ذخیره سازی انرژی ژئوشیمیایی (GES)” نام دارد، آب را با فشار به درون لایههای نفوذناپذیر سنگ تزریق میکند و آن را تحت فشار ذخیره مینماید. هنگام نیاز، آب با فشار به سمت بالا جریان یافته و با چرخاندن توربین، انرژی آزاد میکند.
مزایای کلیدی ذخیره سازی انرژی ژئوشیمیایی انرژی ژئوشیمیایی:
- امکان ذخیرهسازی انرژی برای ماهها بدون اتلاف
- مصرف آب به مراتب کمتر نسبت به روشهای هیدروالکتریک سنتی
- عدم وابستگی به شرایط جغرافیایی خاص
این نوآوری میتواند تحولی در ذخیرهسازی انرژیهای تجدیدپذیر ایجاد کند.
ذخیره سازی انرژی ژئوشیمیایی (GES) آب را در چرخهای بسته بارها و بارها بازیافت میکند
شرکت کویدنت در وبسایت خود توضیح میدهد: «در سیستم ذخیرهسازی انرژی ژئوشیمیایی (GES)، آب – به جز مقدار ناچیزی که تبخیر میشود – به طور مداوم در یک سیستم حلقه بسته مورد استفاده مجدد قرار میگیرد. با توجه به فشار عملیاتی بالاتر و در نتیجه چگالی انرژی بیشتر در فرآیند GES، حجم آبی که در این سیستم جریان مییابد تنها کسری از آب مورد نیاز در تاسیسات سنتی ذخیرهسازی پمپاژ هیدروالکتریک است.»
این انرژی بیپایان میتواند زمین را برای همیشه تامین کند
در سال ۲۰۱۹، کویدنت از وزارت انرژی ایالات متحده بودجهای برای توسعه فناوریهای”ذخیره سازی انرژی ژئوشیمیایی (GES)” جهت استفاده تجاری دریافت کرد. این شرکت همچنین در سال ۲۰۲۴ مبلغ ۱۰ میلیون دلار از شرکت هانت انرژی نتورک (فعال در حوزه نفت و گاز) جذب سرمایه کرد – بخشی به این دلیل که کویدنت از «زنجیره تأمین و نیروی کار مشابه» برای ایجاد سیستمهای GES استفاده میکند، فقط با لایههای سنگی متفاوت.
در فوریه ۲۰۲۵، این شرکت اعلام کرد که این فناوری را در مقیاس مگاوات-ساعت با موفقیت آزمایش و اثبات کرده است. چهار ماه بعد نیز آنها از ذخیرهسازی انرژی بدون هیچ گونه تلفاتی به مدت شش ماه خبر دادند.
نکات کلیدی ذخیره سازی انرژی ژئوشیمیایی:
- همکاری بینالمللی بین بخش انرژیهای نو و سنتی
- آزمایش موفقیتآمیز در مقیاس صنعتی
- رکوردشکنی در مدت زمان ذخیرهسازی بدون اتلاف انرژی
این دستاوردها “ذخیره سازی انرژی ژئوشیمیایی (GES)” را به عنوان یک راهحل عملی برای چالش ذخیرهسازی بلندمدت انرژی مطرح میکند.
این بدان معنا نیست که بازدهی رفت و برگشت GES به ۱۰۰٪ میرسد (حتی باتریهای لیتیوم-یونی نیز به چنین رکوردی دست نیافتهاند). جو ژو، مدیرعامل کویدنت، در مصاحبه با MIT Technology Review تخمین زد که این سیستم جدید میتواند به بازدهی حداکثر ۶۵٪ دست یابد، در حالی که سیستم فعلی احتمالاً بازدهی حدود ۵۰٪ دارد.
اما ذخیرهسازی بلندمدت با ذخیرهسازی کوتاهمدت تفاوت اساسی دارد:
– سیستمهای کوتاهمدت عمدتاً بر باتریهای لیتیوم-یونی و (به طور فزایندهای) باتریهای آهن-هوا متکی هستند.
– در مقابل، ذخیرهسازی ماهها انرژی حتی با بازدهی متوسط نیز ارزش تجاری بالایی دارد.
بنابراین GES با وجود بازدهی ظاهراً پایینتر، میتواند راهحلی عملی برای چالشهای شبکههای تجدیدپذیر باشد.
گسترش ذخیرهسازی بلندمدت انرژی، شبکههای تجدیدپذیر را در برابر فجایع اقلیمی مقاومتر میکند – فجایعی که به لطف تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی، هم از نظر تکرار و هم از نظر شدت در حال افزایش هستند.
برنامه آینده: کویدنت امیدوار است تا سال آینده اولین پروژه GES خود را با همکاری یک شرکت توزیع برق در تگزاس راهاندازی کند.
نقش کلیدی این فناوری:
- ایجاد ثبات در شبکههای مبتنی بر انرژیهای پاک
- کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی در دورههای کمبود انرژی
- گامی بلند به سوی آیندهای با کربن صفر
منبع: popularmechanics.com


