معاون نخستوزیر و وزیر هوش مصنوعی و توسعه دیجیتال قزاقستان، «ژاسلان مادیِف»، در جلسه دولت درباره اقدامات در دست اجرا برای دیجیتالیسازی صنعت برق گزارش داد.
وی تأکید کرد که توسعه و دیجیتالیسازی بخش برق در حال تبدیل شدن به عوامل کلیدی در ارتقای کارایی تولید، توزیع و مصرف برق هستند.
ژاسلان مادیف اظهار داشت: «به عنوان بخشی از دستور رئیس دولت، نهادهای دولتی مرکزی، از جمله وزارت انرژی، نقشه تحول دیجیتال بخش انرژی (Digital Transformation Map of the Energy Sector) را تدوین و تصویب کردهاند. نقشه تحول دیجیتال، یک نقشه راه است که اقدامات استراتژیک و مراحل توسعه فناوریهای دیجیتال در مجتمع انرژی را تعریف میکند.»
معاون نخستوزیر تأکید کرد که تحول دیجیتال با هدف راهاندازی شبکههای هوشمند، ایجاد دوقلوهای دیجیتال، استقرار سامانههای پایش و تشخیص پیشبینانه، و همچنین بهکارگیری هوش مصنوعی برای پیشبینی تقاضا، بهینهسازی تولید و مدیریت شبکه انجام میشود.
در حال حاضر، ۴۳ خدمت عمومی در بخش انرژی ارائه میشود که ۹۹ درصد آنها به صورت آنلاین در دسترس هستند. پیشبینی میشود تا سال ۲۰۲۷، حداقل ۵۰ درصد از تأسیسات تأمین برق و گرما تحت پایش دیجیتال قرار گیرند و فرآیندهای کلیدی صنعت خودکارسازی شوند.
در چارچوب تحول دیجیتال، بازمهندسی فرآیندهای کسبوکار در بخش انرژی به ویژه در زمینه تصویب تعرفه حداکثر برق انجام شده است.
بررسی فعالیت سازمانهای تولیدکننده انرژی نشاندهنده چالشهای متعددی است: فرآیندهای طولانی تأیید و تصویب اسناد تعرفهها، عدم وجود سیستم حسابداری دیجیتال هزینهها، اطلاعات ناکافی درباره وضعیت فنی تجهیزات، و نیاز به ورود دستی حجم انبوهی از دادهها. علاوه بر این، تولیدکنندگان انرژی از اطلاعات مربوط به برنامههای تعمیراتی سایر سازمانها بیاطلاع هستند که این امر هماهنگی و کارایی برنامهریزی را کاهش میدهد.
اقدامات پیشنهادی با هدف تضمین ارسال آنلاین درخواستها و ثبت سیستماتیک کارهای فنی، بهبود دسترسی به دادههای لازم برای برنامهریزی نگهداری و تعمیرات، کاهش زمان مورد نیاز برای محاسبات و کوتاه کردن مهلت ارسال درخواستهای تصویب تعرفه طراحی شدهاند.
پیامدهای تحول دیجیتال به بهینهسازی قابل توجه فرآیندها منجر شده است: کاهش ۵۹ درصدی مراحل اداری، بار بوروکراسی را کم کرده و بهبود کلی ۵۶ درصدی، بار کاری اداری را کاهش داده است.
معاون نخستوزیر افزود: «کاربرد هوش مصنوعی در صنعت برق به یکی از محورهای اصلی تحول دیجیتال تبدیل شده است. این فناوری دقت تشخیص را افزایش میدهد، مدیریت شبکه را بهبود بخشیده و قابلیت اطمینان سیستم را تقویت میکند.»
وی خاطرنشان کرد: «در تأسیساتی مانند خطوط انتقال برق، بازرسیها همچنان به صورت دستی انجام شده و مستندات نیز به صورت دستی پردازش میشوند که این امر شناسایی بهموقع نقصها را با چالش مواجه میسازد.»
«به عنوان راهکار، سامانهای مبتنی بر هوش مصنوعی برای تشخیص عیوب پیشنهاد شده که قادر است با دقت ۹۸ درصد انواع نقصها از جمله ترک، شکستگی، آلودگی و نقص اتصالات را در محتوای تصویری شناسایی کند. این سامانه با ایجاد یک دوقلوی دیجیتال از شبکه برق، مشکلات فنی را در سیستم اطلاعات جغرافیایی بصریسازی میکند.»
«پیادهسازی این سیستم موجب کاهش خطرات برای پرسنل، کاهش خاموشیهای اضطراری، حداقلسازی تلفات انرژی و افزایش قابلیت اطمینان کل سیستم قدرت میگردد.»
در بخش انرژی گرمایی، مشکل فرسودگی شبکههای گرمایشی مستلزم صرف هزینههای سنگین برای بازسازی است. در حال حاضر، تصمیمگیریها بر اساس «تعداد دفعات بروز حوادث» و «سطوح فرسودگی استاندارد» انجام میشود و دادهها نیز به صورت دستی پردازش میشوند.
«ژاسلان مادیف» تأکید کرد: «بر اساس نتایج فرآیند بازمهندسی، معرفی یک سامانه رباتیک مجهز به تشخیص درونلولهای اولتراسونیک و پردازش خودکار دادهها با استفاده از هوش مصنوعی را پیشنهاد میکنیم. این راهکار با محاسبه دقیق حجم کار، بودجه و زمان تعمیرات را کاهش داده، نرخ حوادث را از طریق مدلسازی پیشبینانه کم کرده و اختلالات برای شهروندان را به حداقل میرساند. در نهایت، استفاده از هوش مصنوعی در صنعت برق، ایمنی، قابلیت اطمینان و توجیه اقتصادی را تضمین میکند که گامی ضروری در مسیر دیجیتالیسازی و توسعه است.»
بر اساس اعلام وزارتخانه، استارتآپهای فعال در بخش برق در چارچوب اکوسیستم «آستانه هاب» به طور پویایی در حال توسعه هستند. این شرکتها در حال ایجاد سامانههای پایش، مدیریت و تحلیل داده برای بنگاههای انرژی، تولید کنترلرهای صنعتی برای نظارت بر کیفیت برق و بهرهوری انرژی، و همچنین توسعه راهحلها و خدمات فناورانه متنوع هستند.
شرکتهای فعال در این حوزه تا پایان سال ۲۰۲۴ میلادی، بیش از ۱.۸ میلیارد تنگه درآمد کسب کردهاند و درآمد تجمیعی آنها از مرز ۳.۸ میلیارد تنگه گذشته است. در نتیجه، بیش از ۴۰۰ شغل جدید در این بخش ایجاد شده است.
شرکت «فِیسپِلِیت» (FACEPLATE) که یکی از ساکنان مرکز فناوری آستانه (Astana Hub) است، یک پلتفرم هوشمند برای جمعآوری، پردازش و تحلیل دادهها بهصورت زنده در شرکتهای انرژی ارائه میدهد. این پلتفرم به کاربران خود کمک کرده است تا ۱.۳ میلیون دلار در هزینههای عملیاتی و تعمیرات صرفهجویی کنند. همچنین این پلتفرم در گروه KEGOC منجر به صرفهجویی ۱.۶ میلیون دلاری ناشی از کاهش تلفات انرژی شده است.
دیجیتالیسازی و استفاده از هوش مصنوعی در صنعت برق:
- هلند: یک سیستم مدیریت انرژی دیجیتال در این کشور پیادهسازی شده که منجر به کاهش حدود ۱۵ درصدی در کل مصرف برق شده است.
- چین: شرکت چاینا انرجی اینوستمنت کورپ در حال راهاندازی اولین مدل هوش مصنوعی در مقیاس بزرگ برای تولید برق در جهان است که دقت پیشبینی تولید انرژی را بهبود میبخشد.
- ایالات متحده: از سیستمهای تشخیص نقص مبتنی بر هوش مصنوعی در تأسیسات انرژی استفاده میشود.
به طور کلی دیجیتالیسازی ، هوش مصنوعی و یادگیری ماشین، پلتفرمهای دیجیتال مدیریت انرژی، کنتورهای هوشمند و سیستمهای پیشرفته مدیریت شبکه که مجهز به اتوماسیون و تحلیلداده هستند، نقشی حیاتی در توسعه و دیجیتالیسازی صنعت برق ایفا میکنند. این فناوریها، کنترل و پیشبینی کارآمدتر مصرف انرژی، بهینهسازی عملیات و کاهش تلفات انتقال را ممکن میسازند.
درباره هوش مصنوعی و انرژی بیشتر بدانید >
در نهایت، استقرار این فناوریها، قابلیت اطمینان سیستم قدرت را افزایش داده، هزینههای مصرف را کاهش داده و استفاده کلی از انرژی را کم میکند که این امر، عملکرد پایدارتر و مقرونبهصرفهتری را برای صنعت در اقتصاد دیجیتال تضمین مینماید.
در حال حاضر، فناوریهای دیجیتال مدرنی در حال اجرا هستند که هدف آنها تضمین حسابداری شفاف منابع انرژی، پایش کارآمد وضعیت شبکه و کاهش بوروکراسی است. شرکتهای فناوری اطلاعات قزاقستان در حال توسعه راهحلهای نوآورانهای هستند که به منظور افزایش کارایی تولید و توزیع انرژی و همچنین بهینهسازی مدیریت زیرساختهای انرژی طراحی شدهاند.

«ژاسلان مادیف» خاطرنشان کرد: «برای توسعه بیشتر بخش، ضروری است که:پیادهسازی پلتفرمها و اکوسیستمهای دیجیتال یکپارچه که با استفاده از هوش مصنوعی و کلاندادهها، تولید و انتقال برق را ترکیب میکنند تا مدیریت بهینه و کارایی بهبود یابد؛ توسعه سیستمهای شبکه هوشمند و اندازهگیری تجاری برای ارتقای کیفیت خدمات، کاهش تلفات منابع و افزایش شفافیت تعرفهها؛ و استفاده فعال از فناوریهای بدون سرنشین و پهپادهای مجهز به هوش مصنوعی برای تشخیص نواقص خطوط برق، به منظور کاهش حوادث و هزینههای نگهداری.»
در پایان، وی تأکید کرد که دیجیتالیسازی جامع بخش برق و استفاده از فناوریهای پیشرفته، قابلیت اطمینان در تأمین برق را افزایش داده، تلفات انرژی را کاهش داده و کیفیت خدمات به مصرفکنندگان را بهبود خواهد بخشید.
منبع: primeminister.kz


